به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی خوش آمدید. / ثبت نام کنید / ورود
 
  • سخن عشق

این همه آشفته حالی

این همه نازک خیالی

ای سیه چشم و سیه مو

از تو دارم از تو دارم


  • نظر سنجی

  • معرفی کتاب

کتاب «تحلیل ردیف» براساس نت‌نویسی ردیف میرزا عبدالله با نمودارهای تشریحی در نشر نی به چاپ رسید و در دسترس علاقه مندان هنر موسیقی قرار دارد.

در توضیح این کتاب که توسط داریوش طلایی تالیف شده، آمده است: در موسیقی ایرانی کارگانی متشکل از گوشه‌ها، آوازها و دستگاه‌ها که شامل مجموعه‌ای از ملودی‌هاست ردیف نامیده می‌شود و استادان موسیقی ایرانی از دیرباز برای حفظ و آموزش موسیقی ایرانی آن را به کار برده‌اند. این کارگان در اصل به صورت شفاهی، با سلیقه‌ها و در شکل‌ها و اندازه‌های متنوع تدریس می‌شده است. این شیوه‌ی تدریس به «روش آموزش سینه به سینه» معروف است. به تدریج و خصوصاً از زمان ثبت نوشتاری و صوتی موسیقی در ایران، ردیف شکل تثبیت شده‌تری یافت و بعضی از کامل‌ترین روایت‌های آن به نام راویانش شناخته شدند.

این کتاب با روشی نو و یگانه ردیف میرزا عبدالله، یکی از معتبرترین روایت‌های ردیف موسیقی ایرانی و در عین حال رایج‌ترین آن‌ها، را تحلیل و بررسی می‌کند. ویژگی این روش نگاه به ردیف موسیقی دستگاهی ایران به مثابه یک زبان موسیقایی خاص است. مؤلف با تدوین نقشه‌ای عینی از ردیف، به بررسی آن از زوایای مختلف می‌پردازد و در نهایت ارائه‌ی دستور زبان خاصی را برای موسیقی ایرانی مد نظر دارد.

کتاب تحلیل ردیف در 544 صفحه و با قیمت 50 هزار تومان در نشر نی منتشر شده و در دسترس مخاطبان کتابخوان و علاقه مندان هنر موسیقی قرار دارد.
  • هنرستان در قاب تصاویر

  • اخبار ویژه

فراخوان نخستین جشنواره موسیقی سبز منتشر شد
فراخوان نخستین جشنواره موسیقی سبز منتشر شد
دفتر مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت از محیط زیست در راستای نهادینه کردن فرهنگ حفاظت از محیط زیست و ارتقای آن در سطح جامعه با بهره‌گیری از موسیقی، اولین جشنوارۀ موسیقی سبز را برگزار می کند.
مهلت ارسال آثار متقاضی شرکت در جشنواره موسیقی نوای خرم تمدید شد
مهلت ارسال آثار متقاضی شرکت در جشنواره موسیقی نوای خرم تمدید شد
مهلت ارسال آثار هنرمندان متقاضی شرکت در سومین جشنواره و جایزه موسیقی همایون خرم ( نوای خرّم) تا پایان روز یکشنبه ۲۱ آذر ماه تمدید شد.
  • اخبار عادی

اسامی نامزدهای پنجاه و نهمین دوره جوایز سالانه گرمی اعلام شد
اسامی نامزدهای پنجاه و نهمین دوره جوایز سالانه گرمی اعلام شد
بیانسه خواننده ۳۵ ساله آمریکایی پیشتاز نامزدهای این دوره جوایز گرمی است که اسامی آن‌ها سه‌شنبه غروب اعلام شد.
تهران رسما صاحب ارکستر اختصاصی شد
تهران رسما صاحب ارکستر اختصاصی شد
«ارکستر شهر تهران» دیشب رسما به جامعه هنری کشور معرفی شد و از این پس پایتخت ایران دارای یک ارکستر اختصاصی است که به همت شهرداری راه‌اندازی شده است.
رهبر ارکستر جوانان جهان به ایران می‌آید
رهبر ارکستر جوانان جهان به ایران می‌آید
دامیانا جورانا رهبر ارکستر جوانان جهان به دنبال امضا تفاهم نامه خود با دانشگاه علمی کاربردی فرهنگ و هنر واحد ۴۶ تهران، هفته آینده برای برگزاری مستر کلاس نوازندگی و همنوازی به تهران می آید.
جشنواره ای جدی در موسیقی ایرانی برگزار می شود
جشنواره ای جدی در موسیقی ایرانی برگزار می شود
نخستین جشنواره موسیقی کلاسیک ایرانی که از جمعه ۱۹ آذر ماه تا چهارشنبه ۲۳ آذرماه فعالیت خود را در تالار رودکی تهران آغاز می کند
درباره سی‌ودومین جشنواره موسیقی
درباره سی‌ودومین جشنواره موسیقی
پیگیری درباره گمانه‌پردازی‌های مطرح‌شده درباره سی‌ودومین جشنواره موسیقی فجر در گفتگو با «حمیدرضا نوربخش»
مراسم تجلیل از استاد «فضل الله توکل» برگزار می‌شود
مراسم تجلیل از استاد «فضل الله توکل» برگزار می‌شود
مراسم نکوداشت فضل الله توکل از هنرمندان پیشکسوت موسیقی ایرانی روز جمعه نوزدهم آذر ماه در تالار وحدت تهران برگزار می شود.
بورسیه های موسیقی «آینه دار» معرفی شدند
بورسیه های موسیقی «آینه دار» معرفی شدند
شش طرح از پژوهشگران ایرانی در نخستین دور از بورس های آینه دار توسط هیات داوران این دوره انتخاب و معرفی شدند.
مدیرکل دفتر موسیقی وزارت ارشاد: جدول موسیقی فجر تا چند روز دیگر نهایی می‌شود
مدیرکل دفتر موسیقی وزارت ارشاد: جدول موسیقی فجر تا چند روز دیگر نهایی می‌شود
مدیرکل دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ضمن اعلام خبر تنظیم نهایی جدول برنامه های سی و دومین جشنواره موسیقی فجر، از برگزاری جشنواره موسیقی مقاومت کرمانشاه در سطح ملی سخن گفت.
روایت همایون شجریان از حال استاد شجریان
روایت همایون شجریان از حال استاد شجریان
همایون که این روزها در استرالیا درحال اجرای کنسرت است از وضعیت سلامتی پدرش به رادیو اس.بی.‌اس این کشور خبر داده است.
  • راهنمایی عملی برای موثر کردن تمرین نوازندگی

راهنمای عملی برای مؤثر کردن تمرین نوازندگی
محمدرضا آزاده فر: بین تمرین موسیقی و اجرای موسیقی تفاوت‌های بنیادی وجود دارد. در نظر نداشتن این تفاوتها، شما را در هر دو زمینه با مشکل مواجه می‌کند.
 

به گزارش خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی موسیقی ایران (نای) ،‌به تازگی نهمین جشنواره موسیقی جوان با رویکرد علمی و آموزشی موسیقی برگزار شد که ثمرات موثری نیز بواسطه حضور استادان برجسته موسیقی کشور به همراه داشت ، بر این اساس دکتر محمدرضا آزاده فر عضو هیات علمی دانشکده موسیقی دانشگاه هنر مقاله ای را با رویکرد کاملا آموزشی با عنوان «راهنمای عملی برای مؤثر کردن تمرین نوازندگی» در اختیار سایت نای قرار داده است که در ادامه می آید:

 

 

1. تفاوت‌ بین تمرین و اجرای موسیقی

بین تمرین موسیقی و اجرای موسیقی تفاوت‌های بنیادی وجود دارد. در نظر نداشتن این تفاوتها، شما را در هر دو زمینه با مشکل مواجه می‌کند.

·         زمانی که شما تمرین می‌کنید، شما در حال تقویت یک تکنیک یا توانایی خاص از میان شمار زیادی از تکنیک‌های نوازندگی یا خوانندگی هستید. در این زمان شما قرار است با ممارست، اجرای آن تکنیک خاص یا توانایی ویژه را در خود افزایش دهید.

·         آمادگی در زمینۀ اجرای مطلوب یک تکنیک، مقدمه‌ای است برای ورود شما به مرحلۀ پیش‌رفته‌تر، یا تکنیکی دیگر.

·         نوازندگان به طور طبیعی هریک قطعاتی را به عنوان آثار مورد علاقه در کارگان اجرایی خود دارند که از اجرا و شنیدن آن‌ها لذت می‌برند. هیچ اشکالی ندارد که نوازنده برای لذت خود گاه‌گاهی آن‌ها را اجرا کند، اما اجرای آن‌ها تکنیک‌ها متنوع و جدید مورد نیاز او را برطرف نمی‌کند. بر این اساس او باید خود را کنترل کند که به تمرین اتودهای مختلف در طول روز همت گمارد و آن را از اجرای قطعات مورد علاقۀ خود دو امر متفاوت بداند.

·         همواره سعی کنید در اولین فرصت بعد از گرفتن یک درس جدید، تمرین بر روی آن را آغاز کنید. این امر باعث می‌شود حافظۀ شما کمک بیشتری به شما بکند و تمرین‌های بعدی شما آسان‌تر شود.

·         اگر بخشی از قطعه را درست نفهمیدید یا نتوانستید از آن سردربیاورید از معلم موسیقی خود سوال کنید. معلمان موسیقی نیز روزی هنرجوی موسیقی بوده‌اند و این مسئله برایشان قابل درک است.

·         اگر می‌دانید در حال تمرین اشتباه بخشی از قطعه هستید، تمرین بر روی آن قسمت را متوقف کنید، چراکه هرچه آن اشتباه را بیشتر تکرار کنید، بعداً از ذهن به در کردن آن برایتان سخت‌تر خواهد شد.

2. چگونه تمرین خود را مؤثرتر کنیم؟

·         نیاز واقعی خود را بیابید.

o        بعضی اوقات هنرجو تصور می‌کند که در تکنیک‌هایی ضعیف است حال آنکه نیاز واقعی او تمرین بر روی تکنیک‌های و جنبه‌های دیگری است. مثلاً یک نوازندۀ تار تصور می‌کند در نواختن ریز از سرعت مناسب برخوردار نیست، در صورتی که نیاز واقعی او مثلاً توجه متر قطعه و صحت اجرای ریتمیک است؛ یا یک نوازندۀ ویلن احساس می‌کند صدای آرشه‌اش جذاب نیست، در صورتی که نیاز اولیه‌اش انگشت‌گذاری صحیح و دقیق بر روی دسته است. معلم با تجربۀ موسیقی بهترین کسی است که می‌تواند راهنمای خوبی برای یافتن ضرورت‌ها و طبقه‌بندی کردن آن‌ها برای اجرا باشد.

·         اگر برایتان امکان دارد نمونه‌های صوتی قطعۀ تمرینی خود را که نوازندگان دیگر اجرا کرده‌اند – به ویژه نوازندگان – حرفه‌ای گوش کنید. در این زمینه نمونه‌های صوتی نسبت به نمونه‌های ویدئویی اولویت دارند.

·         گرم کردن را پیش از اجرا و سرد کردن را پس از اجرای قطعات تمرینی فراموش نکنید.

·         در زمان تمرین قسمت‌هایی از درس را که مشکل دارید با مداد علامت‌گذاری کنید. در زمان اجرا برای معلم موسیقی خود نیز از او بخواهید قسمت‌هایی که غلط اجرا کرده‌اید را برایتان علامت‌گذاری کند.

·         بعد از آنکه قطعه را به طور کامل درآوردید، تمرکز خود را بیشتر بر روی قسمت‌هایی که اجرای آن برایتان سخت‌تر است یا آن را با مشکل اجرا می‌کنید معطوف دارید.

·         پس از آن‌که قسمت‌های مشکل را نیز به خوبی درآوردید، برگردید و کل اثر را چند بار تمرین کنید.

·         اگر فکر می‌کنید می‌توانید قطعه را با سرعت بالاتری تمرین کنید، سعی کنید هنوز در روزهای اول آن را با سرعت کمتر اجرا کنید. تنها زمانی سرعت را بالا ببرید که سایر جنبه‌های موسیقایی مانند صحت اجرا، ریتم، دینامیک، جمله‌بندی و بیان احساس به حد مطلوب رسیده باشد.

·         پس از همۀ این مراحل قطعه را با سرعتی تمرین کنید که اگر قرار بود در کنسرت آن را اجرا کنید می‌نواختید.

·         سعی کنید قطعه را به دفعات اجرا کنید، حتی اگر فکر می‌کنید آن را بدون اشکال می‌نوازید.

·         پس از همۀ این مراحل بازگردید به ابتدا و حالا اثر را برای این‌که از آن لذت ببرید اجرا کنید.

3. توصیه‌هایی برای عادات تمرین

·         اگر در تمرین بخشی از قطعه، گیر کرده‌اید به شکلی که کار با بازدهی لازم پیش‌نمی‌رود، تمرین را متوقف کنید و در زمانی دیگر به تمرین برگردید.

·         مهم است که تمرین خود را در ساعات مختلف روز پراکنده کنید و هر روز سر همان ساعات تمرین کنید تا این امر به صورت عادت درآید. حداقل تمرین روزانه نیم ساعت است و هر روزی که تمرین نکنید شما رامعادل دو روز عقب می‌اندازد، یعنی عدم تمرین در دو روز متوالی برابر است با چهار روز عقب افتادن!

·         در محل تمرین خود آئینه داشته باشید تا بتوانید استیل اجرای خود را مرتباً چک کنید. استیل یک نوازنده، بخشی جدایی ناپذیر از شخصیت موسیقایی اوست.

·         برای اجرا در سرعت‌های مختلف، معمولاً تکنیک اجرایی ساز تا حدودی تغییر می‌کند. موقع اجرا در سرعت‌های مختلف این امر را درنظر داشته باشید. برای اینکه متمرکز بر تکنیک متناسب با سرعت اجرایی خود شوید بهتر است از مترونوم استفاده کنید.

·         شیوه‌های حرکت ریلکس انگشتان در موقع اجرا را فراگیرید تا بتوانید در سرعت‌های بالا بدون فشار و با صحت ساز بزنید.

·         اگر قطعۀ تمرینی شما بایستی نهایتاً با تُندای بالا اجرا شود ابتدا آن را با سرعت کم تمرین کنید تا از صحت اجرایی آن مطمئن شوید.

·         در زمان تمرین گاهی اوقات قطعه را با تُندای کم و گاهی اوقات با تُندای بالا اجرا کنید. تُندای کم به شما کمک می‌کند تا صحت اجرا را تقویت کنید و تُندای بالا هماهنگی دست‌ها و ذهن را در شما تقویت می‌کند.

·         ساز خود را در حد امکان همیشه دیاپازون کوک کنید تا عادت شنیدن تُن‌ها با فرکانس واقعی در ذهن شما نقش ببندد.

·         از نظر بهداشت نوازندگی ضروری است شما به نیازهای اعضایی که در اجرا درگیر هستند مانند دست‌ها، لب‌ها، ریه‌ها، و تارهای صوتی پاسخ دهید. اگر برای آن‌ها ایجاد خستگی شد به آن‌ها نرمش و استراحت دهید.

·         پیش از تمرین از سالم بودن ساز خود مطمئن شوید. تمرین بر روی ساز شکسته یا تخریب شده منجر به آسیب بیشتر به ساز و به خود شما خواهد شد.

·         شانس شنیدن سازتان را برای خودتان با ضبط کردن اجرای خود فراهم کنید تا به وسیلۀ آن بتوانید نقاط ضعف اجرایتان را بهتر پیدا کنید.

·         درنظر داشته باشید که موسیقی بیان احساس است. هیچ چیز را فدای این زیبایی بیان نکنید.

·         تمرین تنها چیزی است که باعث بهتر شدن کیفیت اجرایی نوازنده می‌شود، بنا بر این آنچه همیشه باید محور کار یک نوازنده باشد یک چیز است: تمرین، تمرین و بازهم تمرین.

4. تقویت حافظه برای به خاطر سپردن قطعات

یک راز بنیادی در زمینۀ بهتر شدن نوازندگی وجود دارد و آن تمرین بیشتر و بیشتر است. اساساً برای تقویت توانایی به خاطر سپردن قطعه نیز همین واقعیت صدق می‌کند. برای اجرای بهتر و سهولت به خاطر سپردن اما یک نکتۀ دیگر نیز مؤثر است و آن تشخیص صحیح ساختمان فرمال اثر تا اندازه‌ای است که بتوانید دقیقاً از بخش‌های شکل دهندۀ آن از بزرگترین قسمتها تا کوچکترین اجزای شکل‌دهندۀ آن مانند موتیف‌ها سردربیاورید. در واقع انتظام فرمال به ذهن شما کمک می‌کند تا ضمن این که در اجرا بتوانید آن‌ها را به خوبی برای شنونده تجسم کنید، ذهنتان نیز با بهره گیری از دو خاصیت انتظام و دسته‌بندی به خوبی آن‌ها را حفظ کند.

ذهن ما پدیده‌های منتظم را بهتر به خاطر می‌سپارد. همۀ ما اشعار را که عبارت از کلام انتظام یافته‌اند را بهتر به حافظه می‌سپاریم تا نثر غیرمنتظم. ادراک دقیق ساختمان فرمال درواقع برای ما درک انتظام موسیقایی را به همراه خواهد داشت و این امر به حافظه کمک شایانی می‌کند. ادراک ساختمان فرما همچنین به ذهن ما کمک می‌کند که مواد را دسته‌بندی کنیم. این دسته‌بندی بر اساس قوانین گشتالت (Gestalt) صورت می‌پذیرد و در موسیقی به آن اصطلاحاً عبارت‌بندی (Phrasing) گفته می‌شود. (انواع عبارت‌بندی و عناصر سازندۀ عبارات و جمله‌بندی موسیقی را در کتاب در دست انتشار آفرینش ملودی در آهنگسازی آورده‌ام.)

منشأ درونی فرایند ادراک به طور خاص قابل تبیین با اصول گِشتالْت است. بر اساس تئوری گشتالت، عوامل ادراکی در فرایند دریافت و درک به یکدیگر ملحق شده و تشکیل یک کلیّت واحد را می‌دهند. این گروه یا کلیّت از اصول خاصی پیروی می‌کند که به آن اصول گشتالت می‌گویند. مهم‌ترینِ این اصول« نزدیکی»  است (دو عامل زمانی که به اندازه کافی به هم نزدیک باشند، به عنوان یک کلیّت درک می‌شوند). اصل دیگر عبارتست از تشابه (دو عامل که به اندازه کافی به هم شبیه باشند، به عنوان یک کلیّت دریافت می‌شوند). اصل مهم دیگر عبارتست از اتصال منطقی (دو عامل زمانی که یکی خاصیتی داشته باشد که از لحاظ منطقی تداوم مناسبی برای دیگری محسوب شود، به عنوان کلّیتی متعلق به یکدیگر درک می‌شوند). اگر قوانین فوق را حاکم بر اصوات متوالی در یک ملودی بدانیم، در لایه‌ای بالاتر می‌توان در ارتباط ملودی‌ها با یکدیگر نیز آن‌ها را صادق دانست (Grachten et al. 2005).

 

بهره‌گیری همزمان از انواع حافظه‌ها در به خاطر سپاری قطعه

یکی از مهمترین نکات در زمینۀ به خاطر سپردن قطعات موسیقی در زمان نواختن، بهره‌گیری همزمان از چند حافظۀ متفاوت است. برای این منظور حافظۀ دیداری که با بهره‌گیری از نُت‌خوانی حاصل می‌شود با حافظۀ شنیداری همراه می‌شود و سپس حافظۀ ماهیچه‌ای به کمک آن‌ها می‌آید. «حافظۀ ماهیچه‌ای» یکی از مهمترین انواع حافظه در نوازندگی است. دست‌های شما می‌توانند در به خاطر سپردن اثر بسیار مؤثر عمل کنند. برای ارتقاء حافظۀ عضلانی ضروری است که قطعه را تا نزدیک تُندای اجرایی واقعی خود سرعت داد و بارها آن را اجرا کرد. البته بالا بردن سرعت نباید در حدی باشد که کنترل صحت اجرا از دست نوازنده خارج شود.

جهت بهره‌برداری از دیگر مقالات نویسنده به پایگاه آکادمیا به آدرس زیر مراجعه کنید: https://art-ir.academia.edu/Azadehfar

 

کلیه حقوق این پورتال متعلق به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی می‌باشد.